Heb je van de orthopeed gehoord dat je een degeneratieve meniscusscheur hebt? Of staat er op een scan dat je een versleten meniscus hebt?
Dan is de kans groot dat je je afvraagt:
- Moet dit geopereerd worden?
- Kan het nog genezen?
- Is een MRI noodzakelijk?
- Of kan ik hier gewoon mee blijven wandelen, fietsen en sporten?
Het verrassende antwoord is dat een degeneratieve meniscusscheur tegenwoordig vaak heel anders wordt behandeld dan vroeger. Sterker nog: bij veel mensen wordt er niet eens meer een MRI gemaakt.
In deze blog van Kniepijnvrij leg ik uit waarom.
Wat is een degeneratieve meniscusscheur?
De meniscus is een soort schokdemper van kraakbeenachtig weefsel tussen het boven- en onderbeen. Iedere knie heeft twee menisci:
- een binnenmeniscus
- een buitenmeniscus
Bij jonge mensen ontstaat een meniscusscheur meestal door een duidelijke blessure. Bijvoorbeeld tijdens voetbal, skiën of een draaibeweging waarbij de knie verdraait.
Bij mensen boven de 50 jaar ontstaat een scheur meestal anders.
Door veroudering, over-of onderbelasting, eerdere trauma's of als gevolg van een ongezonde leefstijl wordt de meniscus geleidelijk minder sterk. Het weefsel wordt droger, minder elastisch en gevoeliger voor kleine beschadigingen.
Dit noemen we een degeneratieve meniscusscheur.
Je kunt het vergelijken met een rimpel in de huid of slijtage aan een autoband: het hoort deels bij het ouder worden.
Is een degeneratieve meniscusscheur hetzelfde als artrose?
Niet helemaal. Maar ze komen vaak samen voor. Een degeneratieve meniscusscheur is vaak één van de eerste tekenen dat het kniegewricht ouder wordt. Veel mensen met knieartrose hebben ook veranderingen in de meniscus. En andersom hebben veel mensen met een degeneratieve meniscusscheur ook beginnende artrose. Daarom spreken artsen tegenwoordig steeds vaker over een "degeneratieve knie" in plaats van alleen een beschadigde meniscus.
Hoe vaak komt een versleten meniscus voor?
Uit onderzoek blijkt dat degeneratieve meniscusscheuren zeer vaak voorkomen bij mensen boven de 50 jaar. Het opvallende is dat een meniscusscheur lang niet altijd klachten veroorzaakt.
Sterker nog: veel mensen lopen rond met een degeneratieve meniscusscheur zonder dat ze ooit kniepijn hebben gehad. In onderstaande illustratie zie je bijvoorbeeld dat ongeveer 19% van de mensen boven de 40 jaar een degeneratieve meniscusscheur heeft zonder klachten.
Dat laat zien dat het vinden van een meniscusscheur op een MRI niet automatisch betekent dat dit ook de oorzaak is van je pijn. Net als grijze haren of rimpels kan een degeneratieve meniscusscheur simpelweg een teken zijn van het natuurlijke verouderingsproces van de knie. Daarom kijken artsen en fysiotherapeuten tegenwoordig niet alleen naar wat er op een scan te zien is, maar vooral naar jouw klachten, belastbaarheid en functioneren.
Dat betekent dat het vinden van een meniscusscheur op een MRI niet automatisch betekent dat dit ook de oorzaak van de pijn is. Net zoals grijze haren niet automatisch een probleem zijn, hoeft een versleten meniscus niet direct klachten te veroorzaken.
Wat zijn de symptomen van een degeneratieve meniscusscheur?
Veel voorkomende klachten zijn:
- pijn aan de binnen- of buitenzijde van de knie
- startpijn na zitten
- pijn bij (diep) hurken en draaien over de knie
- pijn tijdens wandelen
- pijn bij traplopen
- stijfheid in de ochtend
- zwelling na belasting
- moeite met hurken
- slotklachten
Sommige mensen ervaren ook een klikkend gevoel.
Waarom wordt er vaak geen MRI gemaakt?
Dit vinden veel mensen verrassend. Vroeger werd bij verdenking op een meniscusscheur vaak snel een MRI aangevraagd. Tegenwoordig gebeurt dat veel minder. De reden is simpel:
Omdat de uitslag vaak niets verandert aan de behandeling.
Uit meerdere grote onderzoeken (1,2,3) blijkt dat mensen met een degeneratieve meniscusscheur op lange termijn niet beter af zijn met een operatie dan met een goed oefenprogramma en begeleiding. Wanneer de behandeling hetzelfde blijft, voegt een MRI vaak weinig toe. Bovendien laat MRI dus regelmatig afwijkingen zien die helemaal geen klachten veroorzaken zoals we eerder hebben kunnen lezen. Daardoor ontstaat soms juist onnodige ongerustheid.
Waarom maakt een orthopeed dan wel een röntgenfoto?
Een röntgenfoto geeft belangrijke informatie over:
- knieartrose
- gewrichtsspleetversmalling
- stand van het been
- botveranderingen
- is in tegenstelling tot een mri goedkoop
Deze informatie helpt om een beter beeld te krijgen van de totale gezondheid van het kniegewricht. Bij mensen boven de 50 jaar is dat vaak waardevoller dan alleen kijken naar de meniscus.
Wordt een degeneratieve meniscusscheur nog geopereerd?
In de meeste gevallen niet. Dat klinkt misschien vreemd. Jarenlang werd een kijkoperatie (arthroscopie) gezien als standaardbehandeling. Maar de wetenschap heeft daar gelukkig de afgelopen jaren anders naar gekeken. Een grote systematische review waarin meerdere gerandomiseerde onderzoeken werden samengevoegd liet zien dat een operatie hooguit een klein voordeel geeft in de eerste maanden na de behandeling. Na langere follow-up verdwenen deze verschillen volledig. Oefentherapie bleek uiteindelijk even effectief als een operatie voor pijn en functie. En naast deze bevindingen is oefentherapie vele malen goedkoper dan een operatie en kent het niet de risico's die een operatie wel heeft. Denk aan infecties of problemen met de verdoving of de algehele narcose.
Een recente langetermijnstudie (1) bevestigde opnieuw dat oefentherapie een uitstekende eerste keuze is bij degeneratieve meniscusscheuren en dat opereren vaak geen extra meerwaarde biedt. Ook werd gevonden dat het verwijderen van meniscusweefsel het risico op verdere gewrichtsslijtage kan vergroten.
Daarom kiezen veel orthopeden tegenwoordig eerst voor een conservatieve behandeling.
Wanneer wordt er wel geopereerd?
Er zijn uitzonderingen. Een operatie kan soms zinvol zijn wanneer sprake is van een echte slotknie
Bij een slotknie kan de knie letterlijk niet meer volledig strekken of buigen doordat een deel van de gescheurde meniscus tussen het gewricht vastzit. Dit is iets anders dan pijn of stijfheid.
Wanneer een afgescheurd fragment blijft blokkeren.
Een andere operatie indicatie is een acute traumatische scheur. Dit komt eigenlijk alleen voor bij jongere mensen die een duidelijke verdraaiing of sportblessure hebben gehad. Gelukkig kun je vaak veel invloed uitoefenen op je herstel.
De belangrijkste factoren zijn:
- Blijven bewegen. Volledige rust maakt een knie meestal niet sterker. De kunst is om voldoende te bewegen zonder de knie steeds te overbelasten.
- Beenspieren versterken. Sterke bovenbeenspieren verminderen de belasting op de knie.
- Fietsen en wandelen. Dit zijn vaak uitstekende vormen van training.
- Belasting slim opbouwen. Niet alles hoeft in één keer. Kleine stapjes werken vaak beter dan pieken en dalen.
- Gewicht en leefstijl. Elke kilo lichaamsgewicht zorgt voor extra belasting op de knie tijdens lopen en traplopen.
De grootste misvatting: kniepijn betekent niet altijd schade
Veel mensen denken: "Als ik pijn voel, maak ik waarschijnlijk iets kapot." Bij een degeneratieve meniscusscheur klopt dat vaak niet. Pijn wordt beïnvloed door veel factoren:
- irritatie van het gewricht
- conditie van spieren
- slaap
- stress
- conditie van het zenuwstelsel
- belastbaarheid
- angst voor bewegen
Daardoor kan een knie pijnlijk zijn zonder dat er nieuwe schade ontstaat. Juist daarom is het belangrijk om te kijken naar de totale belastbaarheid van de knie en niet alleen naar wat er op een scan staat.
Hoe helpt de Versla Artrose Methode?
Binnen de Versla Artrose Methode kijken we verder dan alleen de meniscus.
We richten ons op:
- het verminderen van pijn en stijfheid
- het verbeteren van de belastbaarheid
- het opbouwen van kracht
- het vergroten van vertrouwen in bewegen
- het voorkomen van verdere achteruitgang
Je leert hoe je verantwoord kunt trainen, wandelen, fietsen en sporten zonder steeds bang te zijn dat je je knie verder beschadigt.
Conclusie
Een degeneratieve meniscusscheur is meestal geen acute blessure, maar een onderdeel van het natuurlijke verouderingsproces van de knie. Hoewel een MRI vroeger vaak werd gemaakt, blijkt uit modern onderzoek dat de uitslag meestal weinig verandert aan de behandeling.
Voor de meeste mensen boven de 50 jaar is een goed opgebouwd oefenprogramma minstens zo effectief als een operatie, terwijl opereren mogelijk zelfs het risico op verdere artrose kan vergroten.
Daarom kiezen artsen en fysiotherapeuten tegenwoordig steeds vaker voor een conservatieve aanpak waarbij beweging, krachttraining en belastingmanagement centraal staan.
Wil jij optimaal herstellen van een degeneratieve meniscusscheur?
Wil je op een verantwoorde manier blijven hardlopen én tegelijkertijd werken aan sterkere en belastbaardere knieën, met of zonder artrose?
Dan is de Versla Artrose Methode speciaal ontwikkeld voor jou.
In dit programma leer je niet alleen hoe je jouw knieën sterker maakt met gerichte oefeningen, maar ook hoe je belasting en herstel beter in balans brengt zodat je verantwoord kunt blijven bewegen en sporten. Daarnaast besteden we uitgebreid aandacht aan factoren die vaak vergeten worden bij knieartrose, zoals spierspanning, conditie, slaap, stress, voeding en pijneducatie.
De methode is gebaseerd op de nieuwste wetenschappelijke inzichten rondom degeneratieve meniscusklachten en knieartrose en helpt je stap voor stap om weer met meer vertrouwen en minder pijn te bewegen. Veel deelnemers merken hierdoor niet alleen verbetering tijdens het sporten, maar ook in dagelijkse activiteiten zoals traplopen, wandelen en opstaan uit een stoel.
Je kunt direct starten via deze link.
Heb je meer persoonlijke begeleiding nodig of wil je liever 1-op-1 revalideren? Dan is het goed om te weten dat we samenwerken met FysioHolland en Bergman Clinics. Met meer dan 100 locaties verspreid over heel Nederland kun je bij ervaren en gedreven fysiotherapeuten terecht voor de juiste zorg en begeleiding bij jouw knieherstel. Klik hier om de dichts bijzijnde locatie van FysioHolland te vinden!
Klik hier om direct een afspraak in te plannen in de praktijk bij Kniepijnvrij
Referenties
1 )Meng J, Tang H, Xiao Y, Liu W, Wu Y, Xiong Y, Gao S. Long-term effects of exercise therapy versus arthroscopic partial meniscectomy for degenerative meniscal tear: A meta-analysis of randomized controlled trials. Asian J Surg. 2024 Jun;47(6):2566-2573. doi: 10.1016/j.asjsur.2024.03.091. Epub 2024 Mar 25. PMID: 38531745.
2) Ma J, Chen H, Liu A et al. Medical exercise therapy alone versus arthroscopic partial meniscectomy followed by medical exercise therapy for degenerative meniscal tear: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Orthopaedic Surgery and Research. 2020.
3)Siemieniuk RAC, Harris IA, Agoritsas T, Poolman RW, Brignardello-Petersen R, Van de Velde S, Buchbinder R, Englund M, Lytvyn L, Quinlan C, Helsingen L, Knutsen G, Olsen NR, Macdonald H, Hailey L, Wilson HM, Lydiatt A, Kristiansen A. Arthroscopic surgery for degenerative knee arthritis and meniscal tears: a clinical practice guideline. BMJ. 2017 May 10;357:j1982. doi: 10.1136/bmj.j1982. PMID: 28490431; PMCID: PMC5426368.
