Een bewogen week met de Nederlandse handbaldames: van een zware knieblessure tot een spectaculaire comeback!

Een kijkje achter de schermen bij TeamNL: wat gebeurt er wanneer een topsporter haar kruisband scheurt?

Afgelopen week was ik weer als fysiotherapeut opnieuw op pad met de Nederlandse handbaldames van TeamNL. Dit keer reisden we af naar Odense in Denemarken voor de Golden League.

Het werd een bijzondere week. Met intensieve trainingen, wedstrijden tegen twee absolute toplanden, een spectaculaire gelijkmaker in de laatste seconden en helaas ook een zware knieblessure van onze spelverdeelster Larissa Nüsser. Als fysiotherapeut bij het Nederlands team maak ik dit soort momenten van dichtbij mee. En juist daarom wil ik jullie meenemen achter de schermen.

Want wat gebeurt er eigenlijk wanneer een topsporter tijdens een wedstrijd haar kruisband scheurt? Hoe onderzoeken en behandelen we zo’n blessure? En waarom zijn de eerste dagen na het letsel zo belangrijk voor het uiteindelijke herstel? Maar eerst terug naar het begin van de week!

Golden League: oefenen tegen de absolute wereldtop

De Golden League is een internationaal oefentoernooi dat wordt georganiseerd door drie toplanden in het vrouwenhandbal: Noorwegen, Denemarken en Nederland. Bij iedere editie wordt een vierde land uitgenodigd. Dit keer was dat Duitsland, dat tijdens het WK handbal van 2025 in Nederland de zilveren medaille veroverde. Voor ons was het toernooi een belangrijke voorbereiding op het Europees kampioenschap dat eind november begint.

We begonnen woensdag in Odense, waar we de eerste dagen gebruikmaakten van de uitstekende trainingsfaciliteiten.

Stadion in Odense

In totaal werkten we drie handbaltrainingen en twee krachttrainingen af. Tijdens deze trainingen lag de nadruk op tactiek, samenwerking, fysieke belastbaarheid en het voorbereiden van de wedstrijden. Als fysiotherapeut ben ik tijdens zo’n week voortdurend bezig met de fysieke gesteldheid van de speelsters.

Hoe herstellen ze van de trainingen? Zijn er pijntjes of blessures? Moeten we de belasting aanpassen? En hoe zorgen we ervoor dat iedereen zo fit mogelijk aan de wedstrijden begint? Zeker tijdens een drukke interlandweek is die balans tussen belasting en herstel ontzettend belangrijk.

Noorwegen: regerend olympisch én wereldkampioen

Onze eerste tegenstander was Noorwegen. En dat is niet zomaar een tegenstander.

De Noorse handbalvrouwen zijn regerend olympisch kampioen, wereldkampioen én Europees kampioen. Met vijf wereldtitels, drie olympische gouden medailles en tien Europese titels behoort Noorwegen tot de succesvolste handballanden ooit.

Na één minuut sloeg het noodlot toe

We waren nog maar net begonnen aan de wedstrijd toen onze spelverdeelster Larissa Nüsser in een duel ongelukkig terechtkwam en direct naar haar knie greep. Het was meteen duidelijk dat er iets ernstigs aan de hand kon zijn. Samen met onze teamarts Alex Meijer rende ik het veld in. Bij een dergelijke blessure moet je snel handelen, maar vooral rustig en zorgvuldig blijven. Alex begon direct met Larissa te praten om te achterhalen wat er was gebeurd en waar ze pijn had. Ondertussen onderzocht ik haar knie. Al tijdens het eerste onderzoek kregen we een sterk vermoeden dat haar voorste kruisband beschadigd was.

Een enorme tegenvaller.

Larissa is een belangrijke speelster binnen onze selectie. Als spelverdeelster heeft ze een grote rol in de opbouw van onze aanvallen. Haar uitvallen was dan ook een flinke mentale klap voor het hele team. Zeker tegen het fysiek sterke Noorwegen, waar je iedere speelster hard nodig hebt.

Uiteindelijk verloren we de wedstrijd met 38-23.

Een forse nederlaag, maar op dat moment was iedereen vooral bezig met Larissa.

Larissa Nusser verlaat geblesseerd het veld

Revanche tegen Duitsland: de messen waren geslepen!

De volgende dag stond Duitsland op het programma. Na de afstraffing tegen Noorwegen wilden we iets rechtzetten. En dat wilden we ook voor Larissa doen!

De sfeer binnen de groep was strijdlustig. Iedereen wist dat we beter konden dan we de dag ervoor hadden laten zien. Vanaf het eerste fluitsignaal gingen we er vol in. Het werd een spannende wedstrijd waarin beide ploegen elkaar nauwelijks iets toegaven.

Met nog twaalf seconden op de klok stonden we met 25-24 achter. We kregen nog één mogelijkheid om een gelijkspel uit het vuur te slepen.

Vanuit een goed opgezette vrije bal kwam de bal bij Dione Housheer terecht.  Met een weergaloze treffer schoot Dione in de allerlaatste seconden de gelijkmaker binnen: 25-25!

Op z’n Duits, zou je bijna zeggen! 😉

Na de teleurstelling tegen Noorwegen en de zware blessure van Larissa voelde dit gelijkspel bijna als een overwinning. Zo konden we toch nog met een goed gevoel terugreizen naar Nederland. Maar achter de schermen waren we ondertussen volop bezig met de medische begeleiding van Larissa.

Wat gebeurt er wanneer een topsporter haar kruisband scheurt?

Een voorste kruisbandblessure is een van de meest ingrijpende knieblessures binnen de sport. Vooral bij sporten waarbij veel wordt gesprongen, gedraaid, geremd en van richting veranderd, zoals handbal, voetbal en basketbal, komen deze blessures relatief vaak voor. De voorste kruisband is een belangrijke stabiliserende structuur in de knie. Hij helpt voorkomen dat het onderbeen te ver naar voren beweegt ten opzichte van het bovenbeen en draagt bij aan de rotatiestabiliteit van het gewricht. Wanneer deze band scheurt, kan de knie instabiel worden.

Maar hoe stellen we zo’n blessure vast?

Stap 1. Direct onderzoek op het veld

Wanneer een speelster tijdens een wedstrijd geblesseerd raakt, proberen we allereerst vast te stellen wat voor letsel er mogelijk is ontstaan.

Daarbij kijken we onder andere naar:

• Het mechanisme van de blessure: hoe is de knie verdraaid of belast?
• De plaats en ernst van de pijn.
• De aanwezigheid van zwelling of een afwijkende stand.
• De mogelijkheid om de knie te bewegen en het been te belasten.
• Mogelijke schade aan botten, banden, meniscus of andere structuren.

Bij Larissa voerden we ook een stabiliteitstest uit: de Lachman-test.

Wat is de Lachman-test?

De Lachman-test is een van de belangrijkste klinische onderzoeken om de voorste kruisband te beoordelen. Tijdens deze test wordt het onderbeen voorzichtig naar voren bewogen ten opzichte van het bovenbeen.

Bij een intacte kruisband voel je normaal gesproken een duidelijke weerstand. Wanneer de kruisband is gescheurd, kan het onderbeen verder naar voren bewegen en ontbreekt vaak het normale stevige eindgevoel.

Bij Larissa voelde ik onvoldoende weerstand.

Dat was voor ons een belangrijke aanwijzing dat er mogelijk sprake was van een voorste kruisbandruptuur. Een dergelijke test kan een sterke verdenking geven, maar is niet voldoende om alle schade in de knie definitief vast te stellen.

Daarvoor is aanvullend onderzoek nodig. Samen met Alex hebben we Larissa vervolgens van het veld geholpen en naar de kleedkamer gebracht.

Stap 2. De eerste behandeling: beschermen en zwelling beperken

In de kleedkamer ligt de nadruk op het beschermen van de knie, het verminderen van pijn en het voorkomen van verdere schade.

Bij een acute knieblessure kan de behandeling bestaan uit:

• Compressie om de zwelling te helpen beperken.
• Koeling voor tijdelijke pijnvermindering.
• Het been hoog leggen.
• Krukken om de knie tijdelijk te ontlasten.
• Een brace wanneer extra bescherming of stabiliteit nodig is.
• Pijnstilling, indien nodig en in overleg met de arts.

Na de wedstrijd hebben we meer tijd om de knie verder te beoordelen en te behandelen.

We maken daarbij onder andere gebruik van de Game Ready.

Wat is de Game Ready?

De Game Ready is een apparaat dat koeling combineert met gecontroleerde compressie.

Hiermee kunnen we de pijn tijdelijk verminderen en proberen we de zwelling te beheersen. Het is een hulpmiddel binnen de behandeling, maar vervangt natuurlijk niet het verdere onderzoek en de actieve revalidatie. Bij Larissa lag de nadruk in deze eerste fase vooral op rust, bescherming en het zo goed mogelijk onder controle krijgen van de reactie van de knie.

Stap 3. Zo snel mogelijk duidelijkheid met een MRI

Wanneer we een voorste kruisbandblessure vermoeden, willen we weten welke structuren precies beschadigd zijn. Daarvoor kan een MRI nodig zijn. Een MRI geeft niet alleen informatie over de kruisband, maar ook over mogelijke schade aan de meniscus, het kraakbeen en andere structuren in de knie. Dat is belangrijk, omdat deze bijkomende letsels invloed kunnen hebben op de behandeling en het herstel.

Larissa speelt normaal gesproken bij CS Gloria in Roemenië. Als medische staf van het Nederlands team wilden we haar zo goed mogelijk begeleiden bij de vervolgstappen. Omdat Larissa graag in Nederland verder behandeld wilde worden, hebben we snel een afspraak kunnen regelen bij mijn collega dr. Engelsma van Bergman Clinics in Naarden.

Maandag werd helaas bevestigd wat we op het veld al vermoedden: Larissa had een voorste kruisbandblessure opgelopen. Hierdoor moet ze helaas het komende Europees kampioenschap missen.

Het nieuws werd vervolgens ook bekendgemaakt door de NOS.

Lees hier het nieuwsbericht

Waarom zijn de eerste dagen na een kruisbandblessure zo belangrijk?

Veel mensen denken dat je bij een gescheurde kruisband vooral moet wachten totdat je geopereerd wordt. Maar niets is minder waar!

Juist de periode tussen het ontstaan van de blessure en een eventuele operatie is ontzettend belangrijk.

We noemen dit prehabilitatie: het voorbereiden van de knie op de operatie en de revalidatie die daarna volgt.

Het doel is om de knie in een zo goed mogelijke conditie te krijgen.

Daarbij zijn drie onderdelen belangrijk.

1. De zwelling zo veel mogelijk verminderen

Na een ernstig knieletsel ontstaat vaak een flinke zwelling. Dit kan komen door een bloeding in het gewricht en de ontstekingsreactie die ontstaat als gevolg van het trauma.

Die zwelling is niet alleen vervelend, maar beïnvloedt ook de functie van de knie. Een gezwollen knie beweegt vaak minder goed en kan ervoor zorgen dat de spieren rondom het gewricht minder goed worden aangestuurd. Daarom proberen we de zwelling zo goed mogelijk te beheersen. Dat doen we door de knie te beschermen, de belasting aan te passen en waar mogelijk rustig te blijven bewegen.

2. De mobiliteit behouden

Een tweede belangrijk aandachtspunt is de beweeglijkheid van de knie. Vooral het volledig kunnen strekken van de knie is belangrijk. Wanneer een knie vóór een operatie al erg stijf is, kan dit het herstel daarna bemoeilijken. Daarom besteden we tijdens de voorbereiding veel aandacht aan het behouden of herstellen van de mobiliteit. Dat betekent niet dat je direct intensief moet gaan trainen. Het gaat om gecontroleerde bewegingen, afgestemd op de pijn, zwelling en stabiliteit van de knie.

3. Spierverlies zo veel mogelijk voorkomen

Dit is misschien wel het interessantste onderdeel! Wist je dat je bovenbeenspieren al binnen 24 uur na een ernstig knieletsel minder goed kunnen functioneren? Dat komt niet alleen doordat je minder beweegt. Er gebeurt namelijk ook iets bijzonders in de aansturing van de spieren. Dat is artrogene spierinhibitie.

Arthrogene spierinhibitie: waarom je spieren direct minder goed werken

Na een knieblessure kunnen pijn, zwelling en veranderingen in de signalen vanuit het gewricht ervoor zorgen dat het zenuwstelsel de bovenbeenspieren minder goed activeert. Dit noemen we arthrogene spierinhibitie. Je kunt dit zien als een beschermingsreactie van het lichaam. Hoe meer zwelling en hoe meer pijn, hoe groter deze inhibitie is. En daarbij heeft de mate van zwelling de meeste invloed.

De knie heeft een trauma opgelopen en de spieraansturing wordt als het ware geremd.

Het gevolg? Je kunt de spieren minder goed aanspannen, zelfs wanneer je dat bewust probeert. Dit kan al heel snel na het letsel optreden. Wanneer de spieren langdurig onvoldoende worden gebruikt, kan vervolgens daadwerkelijk spieratrofie ontstaan: het afnemen van de spiermassa.

En juist die spieren zijn ontzettend belangrijk om de knie te ondersteunen.

Waarom vroeg beginnen met oefenen zo belangrijk is

Daarom proberen we, zodra de knie het toelaat, de spierfunctie weer zo goed mogelijk te activeren.

Dit doen we met rustige oefeningen, gericht op:

• Het aanspannen van de bovenbeenspieren.
• Het behouden van de beweeglijkheid.
• Het geleidelijk opbouwen van de belasting.
• Het verbeteren van de controle over de knie.
• Het voorkomen van onnodig spierverlies.

Binnen de revalidatie noemen we dit ook wel joint rehabilitation: het herstellen van de functie van het gewricht en de omliggende spieren. De oefeningen moeten uiteraard worden afgestemd op de aard van het letsel. Zeker wanneer er ook sprake is van meniscusschade, kunnen bepaalde bewegingen of belastingen tijdelijk beperkt moeten worden. Het doel is niet om zo snel mogelijk zo zwaar mogelijk te trainen, maar om de knie zo goed mogelijk voor te bereiden op de volgende fase.

Namelijk: Better in = Better out. Hoe beter je de operatie in gaat hoe beter het resultaat na de operatie zal zijn.

Wanneer kun je worden geopereerd aan een gescheurde kruisband?

Bij een voorste kruisbandblessure is een operatie niet altijd noodzakelijk. De keuze hangt onder andere af van de instabiliteit, bijkomende letsels, het activiteitenniveau en de persoonlijke doelen. Voor een topsporter die op internationaal niveau handbalt, kan een kruisbandreconstructie wel een belangrijke behandeloptie zijn.

De timing van een operatie vraagt om een zorgvuldige afweging. Een knie die nog sterk gezwollen en stijf is, kan na een operatie meer problemen geven met het terugkrijgen van de volledige beweeglijkheid. Daarom willen we de knie vooraf vaak zo rustig mogelijk krijgen. Maar er is nog een belangrijk aandachtspunt.

Wat als ook de meniscus beschadigd is?

Bij een kruisbandblessure kan ook de meniscus beschadigd raken.

De meniscus is een belangrijke structuur die helpt om de krachten in de knie te verdelen en bijdraagt aan de stabiliteit. Wanneer een meniscusscheur gehecht kan worden, willen we deze bij voorkeur behouden. Bij bepaalde soorten meniscusletsel kan een relatief snelle operatie gewenst zijn. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer een verplaatste meniscusscheur de knie blokkeert.

De beslissing over het juiste operatiemoment wordt daarom altijd genomen door de gespecialiseerde chirurg, op basis van het volledige letselbeeld. Het is dus een afweging tussen enerzijds een rustige, goed beweeglijke knie en anderzijds het tijdig behandelen van eventuele bijkomende schade.

Hoe lang duurt het herstel van een voorste kruisbandblessure?

Een kruisbandblessure is voor een topsporter een enorme tegenslag. De revalidatie na een voorste kruisbandreconstructie duurt doorgaans ongeveer 9 tot 12 maanden, en soms langer. Terugkeer naar sport wordt daarbij niet alleen bepaald door de tijd die verstreken is.

De sporter moet ook voldoende herstellen op het gebied van:

• Spierkracht.
• Stabiliteit en coördinatie.
• Sprongkracht en landingscontrole.
• Wendbaarheid en richtingsveranderingen.
• Vertrouwen in de knie.
• Sportspecifieke belastbaarheid.

Voor een handbalster op internationaal niveau zijn de eisen aan de knie ontzettend hoog. Denk maar aan de explosieve sprongen, onverwachte landingen, snelle draaibewegingen en het fysieke contact tijdens wedstrijden. Daarom moet de revalidatie zorgvuldig en stapsgewijs worden opgebouwd.

Kun je sterker terugkomen na een kruisbandblessure?

Dat is natuurlijk het doel! Een kruisbandblessure betekent niet automatisch het einde van een topsportcarrière. Tijdens een goed opgebouwd revalidatietraject wordt er ontzettend hard getraind. Niet alleen de geblesseerde knie, maar het hele lichaam krijgt aandacht.

Denk aan spierkracht, rompstabiliteit, explosiviteit, coördinatie en conditie. Sommige sporters ontwikkelen tijdens zo’n traject zelfs fysieke kwaliteiten die vóór de blessure minder aandacht kregen. Dat betekent niet dat de knie na een kruisbandreconstructie automatisch sterker is dan daarvoor. Een geopereerde knie blijft aandacht vragen en een eerdere kruisbandblessure brengt ook op langere termijn bepaalde risico’s met zich mee. Maar met een goede begeleiding, veel discipline en een zorgvuldig opgebouwd trainingsprogramma is terugkeer naar topsport zeker mogelijk.

Hieronder een compactere versie die de belangrijkste boodschap behoudt en mooi aansluit op het verhaal over de kruisbandblessure.

Wat kun jij hiervan leren als je zelf knieklachten hebt?

Misschien denk je nu: leuk verhaal over topsport, maar wat heb ik hier zelf aan?

Eigenlijk heel veel! Want de principes die we gebruiken bij topsporters zijn ook toepasbaar bij chronische knieklachten. Denk aan het verminderen van pijn en zwelling, het behouden van de mobiliteit en het geleidelijk opbouwen van spierkracht.

Maar er is nog iets belangrijks!

Waarom harder trainen niet altijd beter is

We hebben het eerder gehad over artrogene spierinhibitie: een reactie waarbij de spieren rondom de knie minder goed worden aangestuurd door pijn, zwelling of andere signalen vanuit het kniegewricht. Dit speelt niet alleen bij acute blessures, maar kan ook een belangrijke rol spelen bij chronische knieklachten.

Wanneer je te zwaar traint, kan de kniepijn toenemen. Hierdoor kan de artrogene spierinhibitie worden versterkt, waardoor je bovenbeenspieren minder goed worden aangestuurd.

Het gevolg? Je denkt dat je door harder te trainen je spieren sterker maakt, maar ondertussen krijg je meer kniepijn en blijft de gewenste krachttoename mogelijk uit.

Je traint dus harder, maar bereikt minder!

De juiste belasting is de sleutel tot herstel

Daarom is het zo belangrijk om je knie gedoseerd te belasten. Je wilt de spieren voldoende prikkelen om sterker te worden, zonder dat de knie telkens overbelast raakt.Een beetje pijn tijdens het oefenen hoeft niet erg te zijn. Het gaat vooral om hoe je knie tijdens en na de training reageert. En dat is precies wat we binnen de Kniepijnvrij Methode doen!

We beginnen met het verminderen van pijn en het verbeteren van de mobiliteit en spierfunctie. Vervolgens bouwen we de spierkracht en belastbaarheid stap voor stap op.

Want bij knieklachten geldt: niet harder trainen, maar slimmer trainen!

Tot slot: op naar het EK!

Ondanks de zware blessure van Larissa kijk ik terug op een bijzondere week met de Nederlandse handbaldames. We hebben hard getraind, gespeeld tegen de absolute wereldtop en laten zien dat we ons na een zware nederlaag kunnen herpakken. De spectaculaire gelijkmaker tegen Duitsland was een prachtig moment.

Maar de belangrijkste gebeurtenis van deze week was helaas de blessure van Larissa. Als medische staf zullen we er alles aan doen om haar zo goed mogelijk te begeleiden tijdens de komende periode.

Een lange revalidatie ligt voor haar, maar met haar mentaliteit en de juiste begeleiding gaan we er alles aan doen om haar weer op het hoogste niveau terug te krijgen.

Larissa, heel veel sterkte! We staan achter je! 💪🇳🇱

Wil jij ook weer zonder zorgen kunnen bewegen?

Heb je al langere tijd pijn aan de binnenzijde van je knie? Dan hoef je niet te blijven afwachten.

Met de Kniepijnvrij Methode voor chronische knieklachten kun je direct beginnen met verantwoord oefenen en werk je stap voor stap aan een sterkere, belastbaardere en pijnvrijere knie.

Twijfel je of er misschien sprake is van een ernstiger letsel? Dan help ik of één van mijn gespecialiseerde collega’s je natuurlijk graag verder met een uitgebreid knieonderzoek, zodat je precies weet waar je aan toe bent én hoe je het herstel het beste kunt aanpakken.

Bij Kniepijnvrij werken we nauw samen met FysioHolland en de Bergman Clinics. Dankzij deze samenwerking kunnen we je helpen met een uitgebreide beoordeling van jouw knieklachten door een gespecialiseerde fysiotherapeut bij jou in de buurt. Wanneer daar aanleiding voor is, kunnen we je bovendien ondersteunen bij het organiseren van een consult bij een kniespecialist van de Bergman Clinics.

Zo zorgen we ervoor dat je snel de juiste diagnose krijgt en een behandeladvies dat past bij jouw specifieke klachten..